Giảm tiếng ồn và rung của thang máy trong nhà phố
Ở nhà phố, giếng thang thường nằm giữa nhà, sát phòng ngủ hoặc phòng thờ. Một chiếc thang chạy êm gần như không ai để ý; một chiếc thang rung, rít ở mỗi lần dừng tầng sẽ làm phiền cả gia đình mỗi ngày.
1. Tiếng ồn thang máy đến từ đâu
- Máy kéo: máy có hộp số ồn hơn máy không hộp số; ổ bi mòn gây tiếng rít.
- Ray dẫn hướng: ray lệch, mối nối ray không phẳng gây rung, "giật" khi cabin đi qua.
- Hệ cửa: cửa tầng, cửa cabin lệch, con lăn mòn gây tiếng va đập khi đóng mở.
- Quạt cabin, rơ le, cuộn kháng trong tủ điều khiển.
- Truyền âm qua kết cấu: máy và giá đỡ ray bắt cứng vào vách giếng sát phòng ngủ.
2. Đo độ êm như thế nào
Tiêu chuẩn ISO 18738-1 quy định phương pháp đo chất lượng chuyển động của thang máy: gia tốc, độ giật, rung theo các phương và độ ồn trong cabin. Các nghiên cứu đánh giá độ êm của thang cáp kéo thường dùng ISO 18738-1 kết hợp ISO 2631-4. Với nhà ở, tham chiếu thường dùng là tiêu chuẩn cách âm DIN 4109-1:2018 của Đức, giới hạn tiếng ồn tối đa từ thiết bị kỹ thuật cố định trong nhà ở phòng ở, phòng ngủ ở mức 30 dB(A). Để so sánh, một số hãng thang trục vít công bố độ ồn vận hành khoảng 38 – 55 dB, tương đương tiếng máy rửa bát.
3. Giải pháp từ thiết bị
- Máy kéo không hộp số nam châm vĩnh cửu, chạy êm ở tốc độ thấp.
- Biến tần VVVF điều khiển khởi động, dừng tầng mềm.
- Đệm cao su chống rung tại bệ máy, giá đỡ ray và khung cabin.
- Guốc dẫn hướng con lăn cho thang tốc độ cao; guốc trượt có lót tốt cho thang gia đình.
4. Giải pháp từ lắp đặt
- Căn ray thẳng đứng chính xác, mối nối ray mài phẳng.
- Cân bằng cabin, căn chỉnh cửa tầng, cửa cabin đúng khe hở.
- Siết đủ lực bu lông giá đỡ ray, kiểm tra lại sau thời gian chạy rà.
5. Giải pháp từ kiến trúc
- Tránh đặt đầu giường sát vách giếng; nếu bắt buộc, làm vách đôi có lớp cách âm.
- Vách giếng bê tông dày truyền âm ít hơn vách gạch mỏng.
- Đặt tủ điều khiển xa phòng ngủ, có không gian thông thoáng.
6. Bảo trì để thang luôn êm
Phần lớn tiếng ồn xuất hiện sau vài năm là do bảo trì chưa đủ: ray khô dầu, con lăn cửa mòn, bu lông lỏng. Bảo trì định kỳ đúng lịch, xử lý ngay khi có tiếng lạ giúp thang giữ được độ êm như lúc bàn giao.
Câu hỏi thường gặp
Thang máy kêu khi dừng tầng là do đâu?
Thường do cài đặt biến tần chưa tối ưu, phanh cần căn chỉnh hoặc ray, guốc dẫn hướng cần bảo dưỡng. Nên báo đơn vị bảo trì kiểm tra.
Giếng thang sát phòng ngủ có ổn không?
Ổn nếu dùng máy không hộp số, có đệm chống rung và vách giếng đủ dày hoặc có lớp cách âm.
Thang kính có ồn hơn thang giếng bê tông không?
Thang kính dễ nghe tiếng cơ khí hơn vì vách mỏng; lắp đặt chuẩn và bảo trì tốt sẽ hạn chế điều này.
- ISO 18738-1:2012 – Measurement of ride quality, Part 1: Lifts (ANSI preview)
- Assessment of ride comfort of traction elevators using ISO 18738-1 and ISO 2631-4 (Emerald)
- KESSEL – Schallschutzvorgaben (DIN 4109-1:2018, bảng 9)
- Cibes Lift Việt Nam – thông số độ ồn vận hành thang trục vít
Bài viết mang tính tham khảo. Thông số cho từng công trình theo khảo sát thực tế và bản vẽ của đơn vị thang máy; quy chuẩn có thể được cập nhật, gia chủ nên đối chiếu văn bản gốc.
Kỹ sư khảo sát và lắp đặt thang máy gia đình tại Vinhomes Ocean Park và Vinhomes Global Gate.
